Ирандағы қазіргі дағдарыс: тарихтан қандай сабақ алуға болады?
Рая Мінап Ирандағы АҚШ-пен соғыс туралы ақпаратта ирандықтардың дауысы, сондай-ақ қазіргі жағдайды түсінуге көмектесетін тарихи және аймақтық контекст жиі назардан тыс қалып жатады. Бұл туралы Pulitzer Center жазды.
Ұйым Ирандағы жағдайды елдің ішінен көрсету үшін Тегеранда жұмыс істейтін тілші, бұрынғы грант иегері Реза Саяны Вашингтонға шақырған. Ол Pulitzer Center бас директоры Лиза Гиббс және ұйымның бұрынғы грант иегері, «Патшалардың патшасы» кітабының авторы Скотт Андерсонмен бірге Ирандағы соғыс пен оның салдары туралы пікір бөлісті.
Реза Сая Ирандағы қазіргі жағдайға қатысты белгісіздік өте көп екенін айтты.
«Мұның бәрі қайда жетелейтіні туралы үлкен белгісіздік бар. Бұдан кейін не болады? Бұл соғыс қашан болсын бір аяқтала ма? Мұның соңы немен бітеді? Жағдай жақсара ма? Бейбітшілік, тұрақтылық пен тыныштық қайта орала ма? Әлде бұл күйзелістер көптеген америкалық соғыстар сияқты өте ұзақ уақыт бойы жалғаса бере ме? Иранда қазір түрлі эмоция қатар жүріп жатыр. Бір жағында үмітсіздік пен алаңдаушылық болса, екінші жағында мақтаныш, қуаныш, өзіне деген сенім және ұлтшылдық сезімі бар», – деді Сая.
Сая сондай-ақ АҚШ-та болған кезінде PBS NewsHour және Compass Points бағдарламаларына сұхбат беріп, соғыстың Ирандағы күнделікті өмірге және экономикалық жағдайға қалай әсер еткенін баяндаған.
Pulitzer Center мәліметінше, ұйым Ирандағы қақтығыстарға тарихи тұрғыдан қарауға көп жылдан бері мән беріп келеді. Оның ішінде Ирандағы 1978–1979 жылдардағы революция тарихына арналған зерттеулер мен Таяу Шығыстағы ұзақмерзімді қақтығыстарды зерттейтін журналистік жобалар бар.
Вашингтондағы кездесуде Скотт Андерсон мен Реза Сая соғыс кезіндегі журналистиканың рөліне де тоқталды.
Андерсонның айтуынша, бұрын соғыс аймағындағы журналистерді оқиғаның куәгері әрі ақпарат жеткізуші ретінде қабылдайтын. Алайда, қазіргі қақтығыстарда журналистердің жұмысы барған сайын қауіпті бола түскен.
«Бұрын журналистерді оқиғаға куә болып, болып жатқан жағдай туралы хабарлайтын адамдар ретінде қабылдайтын. Қазір жағдай өзгерді. Екі тараптың да жауынгерлері куәгерлердің болғанын қаламайды және кей жағдайда журналистердің өздерін өлтіруге тырысады», – деді Андерсон.
Pulitzer Center бұл материалды ұйымның 20 жылдығына орай журналистика тарихына қайта назар аудару аясында жариялаған. Ұйымның мәліметінше, оның апталық ақпараттық таралымында бұл материал 2026 жылғы 25 қыркүйекте жарық көрген.
Айта кетейік, бұған дейін Судандағы қарулы қақтығыс зорлық-зомбылықты өршіткенін жазған едік.
