Ол кім: Иран лидері Али Хаменеи суретінен темекі тұтатқан қыз кім?
Әлеуметтік желілерде ирандық текті қыздың қатысуымен түсірілген видео тарады. Роликте ол Иранның жоғарғы лидері Али Хаменеи бейнеленген фотосуретті өртеп, содан шыққан отты темекісін тұтатуға пайдаланады. Көптеген қолданушылар бұл видеоны Ирандағы қазіргі билікке қарсы қарсылықтың символы ретінде қабылдады, деп жазады Youth.kz.
Видео Ираннан тыс жерде – Канадада түсірілген, алайда оның мазмұны ел ішіндегі жағдайға нақты ишара жасайды.
Қыз өзін Ираннан келген босқын ретінде таныстырады. Әлеуметтік желілерде ол Morticia Addams деген лақап ат қолданады және өзін радикалды феминист ретінде сипаттайды. Оның айтуынша, бұл псевдоним «қорқынышты эстетикаға» және «Аддамс отбасы» кейіпкеріне деген жеке қызығушылығымен байланысты. Ол қауіпсіздік себептеріне байланысты өз шынайы есімін жариялауға рұқсат бермейді.
AP News мәліметінше, Мартишаға босқын мәртебесін алу бірнеше жылға созылған. Қыздың айтуынша, Иранда оны бірнеше рет қудалаған. 2019 жылғы «қанды қараша» ретінде танылған жаппай наразылықтар кезінде оны алғаш рет 17 жасында ұстаған. Ол кезде Мартиша күш қолдану арқылы қамауға алынып, түнді изоляторда өткізген, кейін кепілмен босатылған. Осыдан кейін ол бақылауда болған.
2022 жылы, Махса Амини қаза тапқаннан кейін басталған наразылықтар кезінде, Мартиша хиджабты міндетті түрде киюге қарсы онлайн бағдарламаларға қатысқан. Осыдан кейін ол қауіп төндіретін хабарламалар ала бастағанын айтады. 2024 жылы, Иран президенті Ибрахим Раиси әуе апатында көз жұмғаннан кейін, Мартиша тағы да ұсталды – бұл жолы Исфахандағы өз үйінде. Қыздың айтуынша, тергеу кезінде оған қысым көрсетілген және қорлаған, кейін ол ресми түсіндірмесіз үлкен кепілмен босатылған.
Осы оқиғалардан соң ол Ираннан кетіп, Түркияға аттанған, кейін студенттік виза алып, Канададан босқын мәртебесін иеленген. Қазіргі таңда шамамен 25 жаста және Торонто қаласында тұрады. Дәл сол жерде, 7 қаңтарда, кейін желіде «қыз темекімен» деген бейресми атау алған видеосын түсірген. Ролик Иран билігі елде интернетке қолжетімділікті іс жүзінде толық шектеген күннің алдында жарияланды.
Иран контекстінде бұл әрекет ерекше арандатушы қадам болып саналады. Елде діни және саяси шектеулердің қатаң жүйесі бар. Жоғарғы лидердің суретіне тіл тигізу немесе жою ауыр қылмыс болып есептеледі. Сондай-ақ, әйелдерге қатысты қоғамдық мінез-құлыққа да қатаң талаптар қойылған, оның ішінде хиджабты міндетті түрде кию бар. Қыздың камера алдында сигарет шегуі – өзі-ақ әлеуметтік нормаларды бұзу.
Видео бірден бірнеше символикалық тыйымды біріктірді – саяси, діни және гендерлік. Дәл осы оның танымал болуына себеп болды. Көптеген қолданушылар видеоны наразылық формасы және ел ішінде репрессиялық саясатқа қарсы шығуды жалғастыратындарға қолдау көрсету ретінде қабылдады.
