Саясаттағы ықпалды әйелдер: олар қалай танылды?
Рая Мінап Саясатта ежелден ер адамдар басымдыққа ие. Дегенмен, бүгінде әлемдік саясатта өз ұстанымын батыл қорғайтын, пікірталастарда қарсыластарына дес бермейтін және маңызды шешімдер қабылдауға ықпал етіп жүрген әйел саясаткерлердің қатары артып келеді. Олар парламент мінберінде, халықаралық келіссөздерде өз ойын ашық айтып, саяси көшбасшылық жынысқа байланысты емес екенін дәлелдеп жүр.
Камала Харрис
АҚШ-тың бұрынғы вице-президенті Камала Харрис әлемдегі ең ықпалды әрі пікірталас мәдениеті қалыптасқан саясаткерлердің бірі. Заңгерлік білім алып, прокурорлық қызметтен үлкен саясатқа келген Харрис қарсыластарымен пікір алмасуда нақты деректерге сүйеніп, өткір сұрақтар қоюымен ерекшеленеді. Сарапшылар оның дебат жүргізу мәнерін кәсіби прокурордың тактикасына ұқсатып, кез келген мәселені эмоциядан гөрі дәлел арқылы қорғауға басымдық беретінін айтады.
Харрис АҚШ Сенатында жұмыс істеген жылдары бірнеше жоғары лауазымды шенеунікке қойған нақты әрі талапшыл сұрақтарымен танылды. Әсіресе Сенаттың сот және барлау комитеттеріндегі тыңдауларда ол қарсы тараптың жауаптарындағы қарама-қайшылықтарды дәл тауып, қысқа әрі нақты сұрақтар арқылы мәселенің мәнін ашуға тырысатын. Бұл оның тәжірибелі пікірсайысшы ретіндегі беделін нығайтты.
Камала Харристің есімі 2020 жылғы АҚШ президенті сайлауы кезіндегі вице-президенттік дебаттан кейін әлемге кеңінен танылды. Ол республикалық кандидат Майк Пенспен пікірталас барысында қарсыласы сөзін бірнеше рет бөлгенде: «Mr. Vice President, I'm speaking» («Вице-президент мырза, қазір мен сөйлеп тұрмын») деп жауап берген болатын. Бұл сөз қысқа уақыт ішінде әлеуметтік желілерде кең тарап, әйелдердің саясаттағы орны мен өз пікірін батыл қорғауының символына айналды.
2024 жылғы президенттік сайлау алдындағы теледебатта Харрис Республикалық партияның кандидаты Дональд Трамппен пікір таластырды. Пікірсайыс барысында ол экономика, репродуктивті құқықтар, демократиялық институттарды қорғау және сыртқы саясат мәселелеріне қатысты нақты ұстанымын білдіріп, қарсыласының мәлімдемелеріне деректермен жауап беруге тырысты. Бірқатар америкалық және халықаралық сарапшылар Харристің өзін сенімді ұстап, пікірталас барысында сабыр сақтай отырып, қарсыласының шабуылдарына дәлелмен жауап бергенін айтады.
Саясаттанушылардың пікірінше, Камала Харристің басты артықшылығы – заңгерлік тәжірибесі мен аудитория алдында еркін сөйлеу қабілеті. Ол қарсыласының сөзіндегі әлсіз тұстарды тез аңғарып, нақты сұрақтар арқылы пікірталастың бағытын өзгерте алады. Осы қасиеттерінің арқасында Харрис бүгінгі таңда халықаралық деңгейдегі ең тәжірибелі әйел саясаткерлердің бірі ретінде бағаланады.
Урсула фон дер Ляйен
Урсула фон дер Ляйен – Еуропалық комиссияның алғашқы әйел президенті әрі Еуропа саясатындағы ең ықпалды тұлғалардың бірі. Ол халықаралық келіссөздерде батыл ұстанымымен, нақты мәлімдемелерімен және әлемдік көшбасшылармен тең дәрежеде пікірталас жүргізе алатын саясаткер ретінде танылған.
Германияның бұрынғы қорғаныс министрі болған Урсула фон дер Ляйен 2019 жылдан бері Еуропалық комиссияны басқарып келеді. Осы уақыт ішінде ол Ресейдің Украинаға қарсы соғысына байланысты Еуропалық одақтың ортақ ұстанымын қалыптастыруда, санкциялық саясатты әзірлеуде және энергетикалық қауіпсіздік мәселелерінде белсенді рөл атқарды. Ол бірнеше рет Ресейге қарсы қатаң санкциялар енгізуді қолдап, Еуроодақ елдерін бірлесіп әрекет етуге шақырды.
Фон дер Ляйен халықаралық саммиттерде АҚШ, Қытай, Ресей және басқа да ірі державалардың басшыларымен келіссөздер жүргізіп, Еуропалық одақтың мүддесін ашық қорғайды. Оның сөз сөйлеу мәнері дипломатиялық сипатта болғанымен, қажет кезде қарсы тарапқа нақты әрі қатаң талап қоя білуімен ерекшеленеді.
Мысалы, Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Еуропалық парламентте сөйлеген сөзінде «Путин жеңіліске ұшырауы керек және ұшырайды» деп мәлімдеп, Мәскеуге қарсы экономикалық қысымды күшейту қажет екенін айтты. Бұл мәлімдеме халықаралық деңгейде кең талқыланып, Еуроодақтың ресми ұстанымын білдіретін негізгі саяси мәлімдемелердің біріне айналды.
Сонымен қатар Урсула фон дер Ляйен Еуропаның энергетикалық тәуелсіздігін күшейту, қорғаныс саласын дамыту және жасыл экономикаға көшу мәселелерінде де батыл позиция ұстанып келеді. Сарапшылардың пікірінше, оның көшбасшылық стилі – компромисс іздеумен қатар, Еуропалық одақтың ортақ мүддесін табанды қорғауға негізделген.
Осылайша Урсула фон дер Ляйен қазіргі әлемдік саясатта ерлермен тең дәрежеде пікірталас жүргізіп, халықаралық деңгейдегі маңызды шешімдердің қабылдануына ықпал етіп жүрген ең беделді әйел саясаткерлердің бірі саналады.
Джорджа Мелони
Джорджа Мелони – Италия тарихындағы алғашқы әйел премьер-министр және Еуропадағы ең танымал саяси көшбасшылардың бірі. Ол өзінің батыл мәлімдемелерімен, қызу пікірталастардағы белсенділігімен және консервативті бағыттағы ұстанымымен ерекшеленеді. Мелони саясатта өзін ел мүддесін бірінші орынға қоятын көшбасшы ретінде танытып, еркек саясаткерлермен тең дәрежеде пікір таластыра алатынын көрсетті.
Урсула фон дер Ляйен
Урсула фон дер Ляйен – Еуропалық комиссияның алғашқы әйел президенті әрі Еуропа саясатындағы ең ықпалды тұлғалардың бірі. Ол халықаралық келіссөздерде батыл ұстанымымен, нақты мәлімдемелерімен және әлемдік көшбасшылармен тең дәрежеде пікірталас жүргізе алатын саясаткер ретінде танылған.
Германияның бұрынғы қорғаныс министрі болған Урсула фон дер Ляйен 2019 жылдан бері Еуропалық комиссияны басқарып келеді. Осы уақыт ішінде ол Ресейдің Украинаға қарсы соғысына байланысты Еуропалық одақтың ортақ ұстанымын қалыптастыруда, санкциялық саясатты әзірлеуде және энергетикалық қауіпсіздік мәселелерінде белсенді рөл атқарды. Ол бірнеше рет Ресейге қарсы қатаң санкциялар енгізуді қолдап, Еуроодақ елдерін бірлесіп әрекет етуге шақырды.
Фон дер Ляйен халықаралық саммиттерде АҚШ, Қытай, Ресей және басқа да ірі державалардың басшыларымен келіссөздер жүргізіп, Еуропалық одақтың мүддесін ашық қорғайды. Оның сөз сөйлеу мәнері дипломатиялық сипатта болғанымен, қажет кезде қарсы тарапқа нақты әрі қатаң талап қоя білуімен ерекшеленеді.
Мысалы, Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Еуропалық парламентте сөйлеген сөзінде «Путин жеңіліске ұшырауы керек және ұшырайды» деп мәлімдеп, Мәскеуге қарсы экономикалық қысымды күшейту қажет екенін айтты. Бұл мәлімдеме халықаралық деңгейде кең талқыланып, Еуроодақтың ресми ұстанымын білдіретін негізгі саяси мәлімдемелердің біріне айналды.
Сонымен қатар Урсула фон дер Ляйен Еуропаның энергетикалық тәуелсіздігін күшейту, қорғаныс саласын дамыту және жасыл экономикаға көшу мәселелерінде де батыл позиция ұстанып келеді. Сарапшылардың пікірінше, оның көшбасшылық стилі – компромисс іздеумен қатар, Еуропалық одақтың ортақ мүддесін табанды қорғауға негізделген.
Осылайша Урсула фон дер Ляйен қазіргі әлемдік саясатта ерлермен тең дәрежеде пікірталас жүргізіп, халықаралық деңгейдегі маңызды шешімдердің қабылдануына ықпал етіп жүрген ең беделді әйел саясаткерлердің бірі саналады.
Джорджа Мелони
Джорджа Мелони – Италия тарихындағы алғашқы әйел премьер-министр және Еуропадағы ең танымал саяси көшбасшылардың бірі. Ол өзінің батыл мәлімдемелерімен, қызу пікірталастардағы белсенділігімен және консервативті бағыттағы ұстанымымен ерекшеленеді. Мелони саясатта өзін ел мүддесін бірінші орынға қоятын көшбасшы ретінде танытып, еркек саясаткерлермен тең дәрежеде пікір таластыра алатынын көрсетті.
Мелонидің саяси мансабы жастайынан басталды. Ол 15 жасында саяси қозғалыстарға араласып, кейін «Италия ағайындары» (Fratelli d’Italia) партиясын басқарды. 2022 жылы өткен парламенттік сайлаудан кейін оның партиясы жеңіске жетіп, Джорджа Мелони Италия үкіметін басқарған алғашқы әйел саясаткер атанды.
Премьер-министр ретінде Мелони көші-қон саясаты, экономика, ұлттық қауіпсіздік және Еуропалық одақпен қарым-қатынас мәселелерінде өз ұстанымын ашық білдіріп келеді. Ол халықаралық кездесулерде Италияның мүддесін қорғап, өз позициясын батыл жеткізуімен танылды.
Мысалы, 2023 жылы Еуропалық саяси қоғамдастық саммитінде Мелони заңсыз көші-қон мәселесіне қатысты қатаң пікір білдіріп, Еуропа елдерін бұл бағытта бірлесіп әрекет етуге шақырды. Оның айтуынша, миграция мәселесін тек шекараны қорғау арқылы емес, шығу себептерімен күресу арқылы шешу қажет.
Саяси пікірталастарда Мелони эмоциялық әрі сенімді сөйлеу мәнерімен ерекшеленеді. Ол қарсыластарының сынына жауап бергенде өз ұстанымын қорғап, нақты аргументтер келтіреді. Әсіресе Италия парламентіндегі сөздерінде үкіметтің экономикалық саясаты мен әлеуметтік мәселелерге қатысты шешімдерін қорғап шығады.
Мелонидің көшбасшылық стилі Еуропада әртүрлі бағаланады. Қолдаушылары оны Италияның мүддесін қорғайтын, батыл шешім қабылдайтын саясаткер деп бағаласа, сыншылары оның кейбір саяси ұстанымдарына алаңдайды. Дегенмен, оның халықаралық аренадағы ықпалы мен саяси салмағы соңғы жылдары айтарлықтай артты.
Бүгінде Джорджа Мелони ер саясаткерлер басым болған саяси ортада өз орнын қалыптастырған және пікірталастарда өз ойын ашық қорғайтын Еуропадағы ең ықпалды әйел көшбасшылардың бірі.
Кая Каллас
Кая Каллас – Еуропалық саясаттағы ең белсенді әйел көшбасшылардың бірі. Эстонияның бұрынғы премьер-министрі, қазіргі Еуропалық одақтың сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі Ресейге қатысты қатаң ұстанымымен, халықаралық қауіпсіздік мәселелеріндегі батыл мәлімдемелерімен танылды.
Кая Каллас саясатқа Эстонияның бұрынғы премьер-министрі және Еуропарламент депутаты болған әкесі Сийм Калластың жолын жалғастырып келді. Заңгер мамандығын алған ол 2011 жылы Эстония парламентіне өтіп, кейін елдің ең ірі саяси тұлғаларының біріне айналды. 2021 жылы Кая Каллас Эстония тарихындағы алғашқы әйел премьер-министр атанды.
Оның саяси беделі әсіресе Ресейдің Украинаға қарсы соғысынан кейін күшейді. Каллас Еуропалық одақ елдерін Украинаны қолдауға, Ресейге қарсы санкциялық қысымды сақтауға және Еуропаның қорғаныс қабілетін арттыруға шақырды. Ол Мәскеудің әрекеттерін халықаралық құқық қағидаларына қайшы деп бағалап, Еуропа елдерін қауіпсіздік мәселесінде біртұтас болуға үндеді.
Кая Калластың пікірталастағы стилі нақты әрі принципшіл ұстанымымен ерекшеленеді. Ол қарсы тараптың уәждеріне эмоциямен емес, тарихи және саяси фактілер арқылы жауап беруге тырысады. Әсіресе Ресейдің Украинаға қатысты саясаты жөніндегі мәлімдемелерінде ол бірнеше рет Батыс елдерінің әлсіздік танытуы жаңа қауіптерге себеп болуы мүмкін екенін айтқан.
Мысалы, Украинадағы соғыс басталғаннан кейін Каллас Еуропа елдеріне Ресеймен қарым-қатынаста бұрынғыдай сақтық танытпай, қауіпсіздік мәселесіне басымдық беру керектігін мәлімдеді. Ол әскери және экономикалық қолдаудың маңызын атап өтіп, Еуропаның өз қорғанысына көбірек инвестиция салуы қажет екенін айтты.
Каллас халықаралық кездесулерде Еуропалық одақтың ортақ ұстанымын қорғап, АҚШ және басқа да одақтастармен қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықты күшейтуге күш салды. Оның сөздері әсіресе Шығыс Еуропа елдері арасында үлкен қолдауға ие болды, себебі Эстония Ресеймен шекаралас мемлекет ретінде қауіпсіздік мәселесіне ерекше мән береді.
Саясаттанушылар Кая Калласты жаңа буын еуропалық көшбасшыларының бірі деп бағалайды. Оның батыл позициясы мен халықаралық аренадағы белсенділігі әйел саясаткерлердің қазіргі әлемдік саясаттағы рөлінің артып келе жатқанын көрсетеді.
Кати Гебель
Кати Гебель – Германиядағы «Солшылдар» (Die Linke) партиясының Бундестагтағы өкілі. Ол саясатта гендерлік теңдік, әлеуметтік әділеттілік және әйелдерді зорлық-зомбылықтан қорғау мәселелерімен айналысады. Гебельдің айтуынша, қоғамдағы әділетсіздік кездейсоқ құбылыс емес, ол нақты саяси шешімдердің салдары. Сондықтан ол саясат арқылы әлеуметтік мәселелерді шешуге болады деп есептейді.
Неміс депутат кең аудиторияға әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық тақырыбындағы сөзінен кейін танылды. Бундестагтағы отырыстардың бірінде ол әйелдердің қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау мәселесін көтерген кезде оңшыл «Германия үшін балама» (AfD) партиясының депутаты Мартин Райхардт оның сөзін бірнеше рет бөліп, сөзін мысқылға айналдырды.
Осы сәтте Гебель қарсыласына өткір жауап беріп, залда отырғандардың назарын аударды.
«Мырза Райхардт, клиторда 3000 жүйке ұштары бар, бірақ сонда да сіз одан да сезімталсыз. Бұған жету үшін ерекше қабілет керек», – деді Кати Гебель 2026 жылғы 19 наурызда Бундестагтағы Халықаралық әйелдер күніне арналған пікірталас кезінде.
Депутаттың бұл жауабы әлеуметтік желілерде кең тарап, бірнеше айдан кейін видео қайтадан көпшілік назарын аударды. Гебель осы танымалдықты пайдаланып, әйелдер денсаулығы мәселесіне қоғам назарын аударуға тырысты.
Ол әсіресе әйел ағзасына қатысты ғылыми зерттеулердің жеткіліксіздігіне назар аударып, медицина мен ғылым саласында әйелдердің денсаулығына көбірек көңіл бөлу қажет екенін айтты.
Кати Гебельдің саяси ұстанымы – әлеуметтік теңдік пен адам құқықтарын қорғауға бағытталған. Оның Бундестагтағы белсенділігі әйел саясаткерлердің тек заң шығару процесіне ғана емес, қоғамдағы маңызды мәселелерді талқылауға да ықпал ете алатынын көрсетеді.
