Қазақстанда зорлық-зомбылыққа тап болғанда қайда жүгінуге болады?

Қазақстанда кейінгі жылдары зорлық-зомбылық өзекті мәселеге айналған. Екі жыл бұрын жәбірленуші балалар мен әйелдерді қорғайтын арнайы заң күшіне енді. Дегенмен көп жағдайда азаматтар қайда жүгініп, не істеу керектігін білмейді.  youth.kz зорлық-зомбылыққа тап болғанда қайда жүгінуге болатынын, заң аясында қандай жазалар қарастырылғанын анықтап білді.  

Зорлық-зомбылық түрлері

Мемлекеттік органдар интернет-ресурстарының бірыңғай платформасындағы мәліметке сәйкес, тұрмыстық зорлық-зомбылық күш көрсету, психологиялық, жыныстық немесе экономикалық зорлық-зомбылық түрінде болуы мүмкін.

Күш көрсету зорлық-зомбылығы – дене күшін қолданып, денені ауыртып денсаулыққа қасақана зиян келтіру.

Психологиялық зорлық-зомбылық – адамның психикасына қасақана әсер ету, оны қорқыту, қорлау, бопсалау немесе құқық бұзушылықтарды немесе өмірге немесе денсаулыққа қауіп төндіретін, сондай-ақ психикалық, дене және жеке басы дамуының бұзылуына әкелетін әрекеттерді жасауға мәжбүрлеу (еріксіз көндіру) арқылы ар-намысы мен абыройын кемсіту.

Сексуалдық зорлық-зомбылық – адамның жыныстың тиіспеушілігіне немесе жыныстық еркіндігіне қауіп төндіретін құқыққа қарсы қасақана іс-әрекет, сондай-ақ кәмелетке толмағандарға қатысты сексуалдық сипаттағы іс-әрекеттер.

Экономикалық зорлық-зомбылық – адамды заңмен көзделген құқығы бар тұрғын үйінен, тамағынан, киімінен, мүлкінен, қаражатынан қасақана айыру.

Тұрмыстық зорлық-зомбылыққа тап жағдайда не істеу керек?

102 телефоны арқылы полицияға хабарласыңыз

Онлайн Qamqor порталы арқылы өтінішіңіз тіркелетін жерге өтініш беріңіз немесе дереу полицияға 102 нөміріне хабарласыңыз.

Тұрмыстық зорлық-зомбылық жасаған адамға шара қолдану үшін полиция қызметкерлерін оқиға орнына шақыруға және полиция қызметкерінен сізді сот-медициналық сараптамаға жіберуді сұрауға құқығыңыз бар.

Полиция қызметкерінің өтінішті қабылдаудан бас тартуға құқығы жоқ.

103 телефоны арқылы жедел жәрдем шақырыңыз

Ұрған жағдайда медициналық көмекке жүгінген кезде жедел жәрдем бригадасы да полиция шақырады. Тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбаны агрессорға қарсы арыз жазады, содан кейін процедура жоғарыда сипатталғандай болады.

Дағдарыс орталығына немесе баспанаға барыңыз

Қазақстанда тәулік бойы 150 ұлттық сенім телефоны жұмыс істейді, ол балаларға, жастарға және зорлық-зомбылыққа ұшыраған адамдарға арналған.

Ұлттық сенім телефоны 150 – бұл есте сақтауға оңай үш таңбалы нөмірге еліміздің кез келген түкпірінен, балаға ыңғайлы уақытта тәулік бойы, қазақ және орыс тілдерінде тегін қоңырау шалу мүмкіндігі бар.

Тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбаны болған әйелдер қорғауға маманданған дағдарыс орталығына немесе баспанаға тікелей хабарласа алады. Байланыстарды іздеу жүйесін қаланы көрсететін шешуші сөздер арқылы табуға болады. Мысалы, «дағдарыс орталығы», «тұрмыстық зорлық-зомбылық», «Алматы», «Астана». Немесе сайтта деректер бар.

111 байланыс орталығының қызметі

111 байланыс орталығының қызметінің мақсаты мен міндеттері отбасы, әйелдер және балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша жан-жақты көмек көрсету болып табылады. Күнделікті өткір проблемалардың алдын алуды да көздейді.

111 байланыс орталығы мемлекеттік деңгейде жұмыс істейді.

Егер кішкентай баланың қараусыз қалғанын, оған қауіп төніп тұрғанын байқасаңыз, балаға немесе әйелге қатыгездік көрсету, зорлық-зомбылық көрсету, құқықтарының бұзылуы мүмкін екенін білсеңіз, 111 нөміріне хабарласуға болады.

Өтініш берушілердің сұрақтарын шешу кезінде «111» Қызмет қызметкерлері өзара іс-қимыл алгоритмін ескере отырып, мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдармен, әкімдік қызметкерлерімен, сондай-ақ облыстық қоғамдық қабылдау орталықтарымен өзара іс-қимыл жасайды.

Әрбір өтініш берушіге өтінішті шешу үшін қандай шаралар қабылданғаны немесе өтінішті қарау нәтижесі туралы кері байланыс беріледі.

«111» Байланыс орталығы қызметінің жұмысын ұйымдастыру «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ құру арқылы 1414 Бірыңғай байланыс орталығының қазіргі платформасына ұқсас дамыған инфрақұрылымды және белгіленген процестерді ескере отырып жүзеге асырылады.

«111» Байланыс орталығының қызметі мыналарға мүмкіндік береді:

• әртүрлі байланыс арналары арқылы азаматтарға консультация және психологиялық көмек көрсету: телефон қоңыраулары, дыбыстық қоңыраулар, мәтіндік диалогтар;
• шақыру процестерін автоматтандыру: сөйлесуді жазу, есептерді жинау;
• CRM қолдану, өтініштерді басқару және өңдеу, қолдау желілері арасында бағыттау;
• қоңырауларды, өтініштерді, азаматтармен мәтіндік диалогтарды бақылау.

Дағдарыс орталықтары

Бүгінде Қазақстанда 35 дағдарыс орталығы және 26 басқа ұйым жұмыс істейді, оның 18-і мемлекеттік.  Дағдарыс орталықтары мен баспаналарда әйелдерге құқықтық, психологиялық және басқа да көмектер көрсетіледі.

Тұрмыстық зорлық-зомбылықты басынан өткерген болсаңыз, онда бұл туралы үндемей қалмай, хабарлау керек.

Тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын қорғау мақсатында ішкі істер органдарына тұрмыстық зорлық-зомбылықтың жеке профилактикасы шараларын қолдануға, сондай-ақ оларды Мамандандырылған дағдарыс орталығына жіберуге уәкілеттік берілген.

Зорлық-зомбылыққа ұшыраған болсаңыз, әрқашан келесі сенім телефоны 150- ге немесе  8 708 10 608 10 нөміріне хабарласуға, kzsoyuz@gmail.com поштасына және telefon150.kz/aboutus сайтына жазуға болады.

Тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы заң

2024 жылғы 15 сәуірде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев тұрмыстық зорлық-зомбылықпен күресуге бағытталған заңға қол қойды.

Жаңа заң әйелдер мен балаларға қатысты қылмыстар үшін жазаны күшейтуді көздейді.

Осылайша, бұрын ұрып-соғу және денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру әкімшілік құқық бұзушылық ретінде сараланып келсе, енді осы тектес қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді. Жазаға 80-ден 200 АЕК-ке дейін айыппұл, 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту және 50 тәулікке дейін қамауға алу жатады.

Жәбірленушіні азаптағаны үшін 600 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 3 жылға дейін бас бостандығынан айыру, денсаулыққа орташа ауырлықтағы зиян келтіргені үшін – 2 жылға дейін бас бостандығынан айыру, денсаулыққа ауыр зиян келтіргені үшін – 3 жылдан 8 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылады.

Педофилді өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айыру,  кәмелетке толмаған 16 жасқа толмаған балаларды жыныстық қудалау үшін 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту және 50 тәулікке дейін қамауға алу қарастырылған. Кәмелетке толмағанды заңсыз бас бостандығынан айырғаны үшін 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру, ал кәмелетке толмаған баланы ұрлағаны 10 жылдан 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру шарасы қолданылады.