Адам құқығы туралы 10 фильм
Рая Мінап Кино, кез келген өнер түрі сияқты, қоғамның жағдайын бейнелейтін құралға айналады. Режиссерлер мен продюсерлер жиі өткенге үңіліп, қазіргі оқиғаларды талдайды. Youth.kz адам құқықтарына қатысты маңызды мәселелер көтерілетін он танымал фильмді ұсынады.
«Жай ғана рақымшылық жасау». Режиссер: Дестин Дэниел Креттон. 2019 жыл
Қарастырылатын құқықтар: нәсілшілдікке қарсы күрес
Фильм Гарвардты бітірген заңгер Брайан Стивенсонның шынайы оқиғасына негізделген. Ол Алабамаға барып, өлім жазасына әділетсіз кесілген тұтқындарды қорғаумен айналысады. Оның басты ісі – күмәнді айғақтар негізінде кісі өлтірді деп сотталған афроамерикалық Уолтер Макмиллианды қорғау.
Тергеу барысында адвокат полиция тарапынан қысымға, соттың біржақтылығына және ашық нәсілшілдікке тап болады. Фильм жүйенің қаншалықты оңай қателесетінін және оны түзетудің қаншалықты қиын екенін нақты көрсетеді. Ол әділ сот құқығы мен заң алдындағы теңдік мәселесін көтереді.
«12 ашулы еркек». Режиссері: Сидни Люмет. 1957 жыл
Қарастырылатын құқықтар: әділ сот құқығы
Фильмнің оқиғасы негізінен алқабилер бөлмесінде өтеді, онда он екі ер адам әкесін өлтірді деп айыпталған жасөспірімге қатысты үкім шығаруы тиіс. Бір қарағанда оның кінәсі айқын сияқты көрінеді, сондықтан көпшілік тез арада айыптау үкімін шығаруға дайын болады.
Алайда бір алқаби мүшесі куәгерлердің көрсетпелеріндегі қайшылықтарға назар аударып, сұрақ қоя бастайды. Біртіндеп қызу пікірталас дәлелдерді терең талдауға және адамды алалаушылықтарды қайта қарауға алып келеді.
Фильм кінәсіздік презумпциясының және объективті сот талқылауы құқығының қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
«Филадельфия». Режиссері: Джонатан Демми. 1993 жыл
Қарастырылатын құқықтар: АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың еңбек құқығы
Басты кейіпкер – табысты адвокат Эндрю Беккет. Ол АИТВ-статусы белгілі болғаннан кейін беделді заң фирмасынан жұмыстан шығарылады. Ресми түрде бұған кәсіби қателік себеп ретінде көрсетілгенімен, Эндрю мұның шын мәнінде дискриминация екенін түсінеді.
Ол жұмыс берушіні сотқа береді және өз ісін қорғауға адвокат табады. Бастапқыда бұл адвокаттың өзі де алдын ала қалыптасқан көзқараста болады, бірақ уақыт өте келе өз пікірін өзгертеді.
Сот процесі арқылы фильм ауруға қатысты қорқыныш, әлеуметтік оқшаулау және адамның қадір-қасиетін қорғау мен кемсітушіліктен қорғану құқығы тақырыптарын ашады.
«Эрин Брокович». Режиссері: Стивен Содерберг. 2000 жыл
Қарастырылатын құқықтар: таза қоршаған ортаны қорғау
Фильм жалғызбасты ана Эрин Броковичтің оқиғасын баяндайды. Ол кездейсоқ шағын қаладағы судың ластануына қатысты істі тергеуге араласып кетеді. Заң фирмасында көмекші болып жұмыс істей жүріп, ірі энергетикалық компанияның жергілікті тұрғындардың улы заттармен улану фактілерін жасырып отырғанын анықтайды.
Заңгерлік білімі болмаса да, Эрин дәлелдер жинап, зардап шеккен адамдармен сөйлесіп, сот процесін бастауға қол жеткізеді. Фильм экологиялық құқықтар, корпорациялардың жауапкершілігі және бір адамның жүйеге әсер ете алатыны туралы маңызды мәселелерді көтереді.
«Күң» (The Help). Режиссері: Тейт Тейлор. 2011 жыл
Қарастырылатын құқықтар: нәсілшілдікке қарсы күрес
Оқиға 1960-жылдардағы АҚШ-тың Миссисипи штатында өтеді. Жас журналист афроамерикалық үй қызметшілерінің өмірі туралы кітап жазуға шешім қабылдайды. Бұл әйелдер күн сайын өз жұмыс берушілерінен қорлық пен әділетсіздік көреді.
Біртіндеп бірнеше әйел өз оқиғаларын айтуға келіседі, бірақ бұл үшін жұмысынан айырылып қалу және қысымға ұшырау қаупін төндіреді. Фильм арқылы нәсілдік сегрегацияның тереңдігі, негізгі құқықтардың жоқтығы және қорқыныштың адамдарды үнсіз қалуға мәжбүр ететіні көрсетіледі.
«Сельма». Режиссері: Ава Дюверней. 2014 жыл
Қарастырылатын құқықтар: теңдік құқығы
Фильм АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды кезеңдерінің біріне – Сельмадан Монтгомери қаласына жасалған шерулерге назар аударады. Мартин Лютер Кингтің басшылығымен белсенділер афроамерикалықтардың дауыс беру құқығы үшін күреседі. Олар зорлық-зомбылыққа, тұтқындауға және билік тарапынан қарсылыққа тап болады.
Фильм наразылық шерулерінің қалай ұйымдастырылатынын, үкіметпен келіссөздердің қалай жүргізілетінін және заңнамалық өзгерістердің қандай ауыр жолмен жүзеге асатынын жан-жақты көрсетеді.
«Ганди». Режиссері: Ричард Аттенборо. 1982 жыл
Қарастырылатын құқықтар: тәуелсіздік құқығы
Биографиялық фильм Махатма Гандидің өмір жолын қамтиды. Оның Оңтүстік Африкадағы дискриминацияға қарсы алғашқы күресінен бастап Үндістанның тәуелсіздігі үшін кең ауқымды қозғалысқа дейінгі жолын баяндайды.
Фильм зорлық-зомбылықсыз қарсылық философиясының қалай қалыптасқанын және азаматтық бағынбау қозғалыстарының саяси күрестің маңызды құралына айналғанын көрсетеді. Бұл – халықтардың өзін-өзі басқару құқығы мен бейбіт қарсылықтың күші туралы оқиға.
«Судья». Режиссері: Дэвид Добкин. 2014 жыл
Қарастырылатын құқықтар: әділ сот құқығы
Фильм табысты адвокаттың туған қаласына оралып, өзінің әкесі беделді судьяның кісі өлтіру ісі бойынша айыпталатынын білуінен басталады. Отбасылық қарым-қатынасы күрделі болса да, ол әкесін қорғауға бел буады және біртіндеп шиеленіскен іске терең бойлайды, онда өткен мен қазіргі жағдайлар тоғысады.
Сот процесі барысында тіпті егер іс жүйенің өз өкіліне қатысты болса да. сот әділдігінің объективтілігі, судьялардың жауапкершілігі және адамның әділ сот талқылауына құқығы сияқты мәселелер көтеріледі.
«Жасырын фигуралар» (Hidden Figures). Режиссері: Теодор Мелфи. 2016 жыл
Қарастырылатын құқықтар: нәсілшілдікке қарсы күрес
Фильм шынайы оқиғаларға негізделген және ғарыштық жарыстың алғашқы кезеңінде NASA-да жұмыс істеген үш афроамерикалық әйел-математик туралы баяндайды. Жоғары кәсіби деңгейіне қарамастан, олар жүйелі кемсітуге тап болады. Бөлек жұмыс аймақтары, ресурстарға шектеулі қолжетімділік және әріптестер тарапынан сенімсіздік білінеді.
Олардың бірі ғарыш кемесінің ұшу траекториясын есептеуде шешуші маманға айналады, бұл миссиялардың сәтті өтуіне тікелей әсер етеді. Фильм талант пен білімнің институционалдық кедергілер мен алдын ала қалыптасқан көзқарастарды қалай жеңетінін көрсетеді.
«Жасыл кітап» (Green Book). Режиссері: Питер Фаррелли. 2018 жыл
Қарастырылатын құқықтар: нәсілшілдікке қарсы күрес
Сюжет афроамерикалық пианист Дон Ширлидің АҚШ-тың оңтүстік штаттарына жасаған гастрольдік сапарына негізделген. Онымен бірге жүргізуші Тони Валлелонга жүреді, ол бастапқыда өзі де қалыптасқан көзқараста болады.
Сапар барысында кейіпкерлер қорлыққа, қызмет көрсетуден бас тартуға және тікелей қауіп-қатерлерге тап болады. Уақыт өте келе олардың арасында өзара түсіністік пайда болып, фильм жеке тәжірибе әлеуметтік тосқауылдарды бұзып, адамдардың көзқарасын өзгерте алатынын көрсетеді.
