Армения Ресейге SOTA журналисті Илья Даниловты экстрадициялаудан бас тартты
Дәулет СаханАрмения билігі ресейлік оппозициялық SOTA басылымының журналисі Илья Даниловты Ресейге беруден бас тартты. Шамамен бір ай бойы шешім күткеннен кейін ол Армениядан шығып, Грузияға оралды. Бұл туралы 2 қыркүйекте SOTA басылымының өзі, ал 3 қыркүйекте Ресейдің Антисоғыстық комитеті хабарлады. Толығырақ Youth.kz материалында.
Не болды?
Данилов 2026 жылғы 1 тамызда Арменияға келген. Ол Грузиядан визаран жасау үшін қысқа мерзімге елден шығып, кейін қайта оралмақ болған. Алайда Армения шекарасында журналистің Ресейдің мемлекетаралық іздеуінде жүргені анықталған.
Осыдан кейін Данилов бірнеше сағатқа ұсталды. Кейін босатылғанымен, Ресей тарапының сұрауы қаралғанға дейін оған Армениядан шығуға рұқсат берілмеді. SOTA мәліметінше, журналист шамамен бір ай бойы Арменияда қалып, шешімді күтті.
Нәтижесінде Армения тарапы оған елден шығуға рұқсат берді. Данилов Армения–Грузия шекарасынан өтіп, Тбилисиге оралды.
Ресей Даниловты не үшін іздеді?
Ресей билігі Даниловқа қатысты екі қылмыстық іс бойынша іздеу жариялаған.
Бірінші іс Ресей армиясы туралы «жалған ақпарат таратты» деген айыппен қозғалған. ОВД-Инфо мәліметінше, Ресей Қылмыстық кодексінің 207.3-бабы бойынша іс 2022 жылғы 4 сәуірде Даниловтың Telegram-дағы жарияланымынан кейін қозғалған. Сол жылдың тамызында оның үйінде тінту жүргізілген деп ОВД-Инфо хабарлайды.
Сова-центр мәліметінше, екінші қылмыстық іс 2023 жылы қозғалды. Данилов Ресей билігі экстремистік деп таныған ұйымның қызметіне қатысты деген айыппен Қылмыстық кодекстің 282.2-бабының 2-бөлігі бойынша қудаланған. Іс Алексей Навальныйдың құрылымдарымен, соның ішінде Навальный штабтарымен байланысты болған.
Данилов бұған дейін Липецкідегі Навальный штабының үйлестірушісі болған. Ол 2021 жылы Ресейден кеткеннен кейін Грузияда тұрған.
2026 жылғы наурызда Ресейдің Қаржылық мониторинг жөніндегі федералдық қызметі Даниловты экстремистік және террористік қызметке қатысы бар тұлғалар тізіміне енгізді. SOTA мәліметінше, сол уақытқа қарай оған қатысты екі қылмыстық іс қозғалып, журналист сырттай қамауға алынған.
Неліктен Арменияда оны ұстады?
Бұл жерде Арменияның ТМД елдерімен құқық қорғау саласындағы ынтымақтастығы маңызды. Армения ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің тұлғаларды мемлекетаралық іздестіру туралы келісіміне қосылған. Құжатқа сәйкес, оған қатысушы елдердің құзырлы органдары іздеуде жүрген адамдар туралы ақпарат алмасып, мемлекетаралық іздеу бойынша өзара әрекеттеседі.
Келісім Армения үшін 2016 жылғы 28 желтоқсанда күшіне енген.
Құқық қорғау ұйымы «Ковчегтің» мәліметінше, Даниловтың ұсталуына дәл осы мемлекетаралық іздеу жүйесі себеп болған. Ұйым журналистің ТМД елдері арасындағы іздеу тетігі арқылы анықталғанын хабарлады.
Алайда адамның мемлекетаралық іздеуде болуы оны Ресейге автоматты түрде экстрадициялау керек дегенді білдірмейді. Арменияның қылмыстық-процестік заңнамасында экстрадициядан бас тартуға негіздер қарастырылған. Атап айтқанда, Арменияның Қылмыстық-процестік кодексіндегі 488-бап адамның саяси себептермен қудалануы жағдайында оны беруден бас тартуға мүмкіндік береді.
Осыған ұқсас мәселе бұрын Қазақстанда да туындаған болатын. Youth.kz Ресей экстрадициялауды сұраған Ресей азаматтары Мансур Мовлаев пен Юлия Емельянованың істерін қарастырды. Дегенмен, Ресейдің өтініші автоматты түрде экстрадицияға әкелмейді – шешім белгіленген тәртіппен қабылданады.
Бұл Армениядағы алғашқы жағдай емес
Даниловтың ісі Ресей билігі саяси сипаттағы істер бойынша іздеу жариялаған ресейліктердің Арменияда ұсталуына қатысты бірнеше жағдайдың қатарында болып отыр.
NewsGeorgia бұған мысал ретінде математик Михаил Вербицкийдің ісін келтіреді. 2026 жылғы маусымда оны Ереван әуежайында Ресейдің сұрауы бойынша ұстаған. Армения соты Ресей тарапынан қойылған талапты қанағаттандырмағаннан кейін Вербицкий елден шығып, Израильге ұша алған.
«Кавказский узел» басылымы да Ресейдің іздеу немесе экстрадициялау туралы сұрауларына байланысты Арменияда қиындықтарға тап болған өзге ресейліктер туралы жазған. Олардың қатарында Роман Шкловер, Марк Серов және Лилия Манюхина бар.
Лида Монява 15 жылдан астам уақыт бойы қайырымдылық жұмыстарымен және ауыр науқас балаларға паллиативтік көмек көрсетумен айналысып келеді. Қазіргі уақытта ол Telegram-дағы жазбасы үшін қылмыстық тергеуге тартылуда. Ол Ресей армиясы туралы «жалған жаңалықтар» таратты деп айыпталуда. Бұл туралы Youth.kz осы мақалада хабарлайды.
