Венесуэлада студенттер митингі: саяси тұтқынның өлімі жаңа наразылықты тудырды
Дәулет СаханКаракаста қайтадан студенттік наразылықтар басталды. Бұған 51 жастағы саяси тұтқын Виктор Уго Керо мен оның анасы Кармен Навастың оқиғасы себеп болды. Youth.kz резонанс тудырған оқиғаның мәнін талдайды.
27 мамыр күні студенттер Венесуэла астанасындағы ірі магистральдардың бірін жауып, саяси тұтқындарды босатуды, Виктор Уго Кероның өліміне қатысты тәуелсіз тергеу жүргізуді талап етті. Наразылық білдірушілер қолдарына Кероның анасы Кармен Навастың суреттері бейнеленген плакаттар ұстап шықты. Акцияның басты себебі – биліктің Виктор Уго Кероның 2025 жылдың шілдесінде қайтыс болғанын тек тоғыз айдан кейін ғана ресми түрде мойындауы болды, деп жазады AbcNews.
Ресми мәлімет бойынша, Керо өкпе артериясының тромбоэмболиясынан кейін туындаған тыныс алу ауруынан қайтыс болған. Венесуэла билігі туыстарын хабардар ете алмағанын «байланыс деректерінің болмауымен» түсіндірді. Алайда қоғамның бір бөлігі бұл түсініктемені мемлекеттік жүйенің жабықтығы мен жауапсыздығының көрінісі ретінде қабылдады.
Кармен Навас бірнеше ай бойы ұлы туралы ақпарат іздеп, түрмелерге, соттарға және мемлекеттік мекемелерге жүгінген. Тек 2026 жылдың мамырында ғана билік оның ұлының қайтыс болғанын ресми түрде растап, жерленген орнын көрсетті. Осыдан он күн өткен соң, 82 жастағы әйелдің өзі де қайтыс болды. Осыдан кейін бұл оқиға жеке трагедия шеңберінен шығып, елдегі саяси және құқықтық жүйеге қатысты қоғамдық пікірталастың бір бөлігіне айналды.
Керо оқиғасы Венесуэлада саяси тұтқындар мәселесінің қайтадан күн тәртібіне шығуымен тұспа-тұс келді. Құқық қорғау ұйымдарының мәліметінше, елде әлі де жүздеген адам саяси себептермен қамауда отыр. Foro Penal ұйымы мен халықаралық құқық қорғау құрылымдары билікті заңсыз тұтқындаулар мен тұтқындардың құқықтарын бұзуға байланысты бірнеше рет айыптаған.
Соңғы апталарда Венесуэла түрмелеріндегі жағдайға қатысты жаңа ақпараттар да жариялана бастады. Reuters агенттігінің хабарлауынша, елдегі бірқатар түрмелерде тұтқындар ғимараттардың шатырларына шығып, күзетшілердің зорлық-зомбылығы мен атыстарға қарсы наразылық білдірген. Кейбір түрмелерде жараланғандар болғаны туралы мәліметтер тарады.
Наразылықтар әсіресе Токорон және басқа да пенитенциарлық мекемелердегі жағдайға байланысты күшейген. Тұтқындардың туыстары құқық қорғау органдарын күш қолдану, азаптау және медициналық көмектің жеткіліксіздігі бойынша айыптады. Белсенділердің пікірінше, Виктор Уго Кероның өлімі осы жүйелік мәселенің бір бөлігі ғана.
Осы жағдай аясында Венесуэла билігі 2026 жылдың мамырында бірқатар тұтқындарды босататынын жариялады. Соның ішінде 2002 жылғы сәуір оқиғаларынан кейін 23 жыл түрмеде отырған бұрынғы үш полиция қызметкері босатылды. Олардың ісі елдегі саясиланған сот жүйесінің ең даулы істерінің бірі ретінде қарастырылып келген.
Қазіргі наразылықтардың ерекшелігі – қатысушылар құрамында. Бірнеше жылдық саяси бәсеңдіктен кейін Венесуэлада студенттер қайтадан қоғамдық-саяси процестердің белсенді қатысушысына айнала бастады. Бұл ел үшін маңызды белгі, өйткені студенттік қозғалыстар Венесуэладағы дағдарыс кезеңдерінде үнемі басты саяси күштердің бірі болған.
Ұқсас жағдай 2007 жылы Уго Чавестің реформалары мен RCTV телеарнасының жабылуына қарсы студенттік шерулер кезінде байқалған еді. Кейін 2014 және 2017 жылдардағы Николас Мадуро үкіметіне қарсы ірі наразылықтарда да жастар негізгі күштердің бірі болды. Ол кезеңдерде мыңдаған адам ұсталып, ондаған демонстрант қаза тапты. Қазіргі толқын бұрынғыдай ауқымды болмаса да, ұзақ дағдарыс жағдайында өскен жаңа буынның саяси белсенділігінің қайта оралуын көрсетеді.
Бұл оқиғалар Венесуэладағы ұзаққа созылған саяси және экономикалық дағдарыс жағдайында болып жатыр. Ел халықаралық оқшауланудан біртіндеп шығуға, АҚШ-пен қатынастарды қалпына келтіруге тырысқанымен, инфляция, кедейшілік және мемлекеттік институттарға сенімнің төмендеуі сақталып жатыр. Құқық қорғаушылар сот жүйесі әлі де саяси қысым құралы ретінде қолданылып жатқанын айтады.
Виктор Уго Керо мен Кармен Навастың оқиғасы Венесуэла қоғамындағы бірнеше ауыр мәселені бір уақытта ашып көрсетті: саяси репрессиялар, мемлекеттік құрылымдардың жабықтығы, сот жүйесіне сенімсіздік және көпжылдық дағдарыстан шаршаған қоғамның күйі.
Қазіргі наразылықтар әзірге ауқымды сипат алған жоқ. Бірақ олардың өзі Венесуэлада саяси тұтқындар мәселесінің қайтадан қоғамның негізгі тақырыптарының біріне айналып келе жатқанын көрсетеді.
