eGov-та кремацияға келісім беру пайда болды: бағасы қанша және қанша адам кремацияланды?

Қазақстандықтар енді қайтыс болғаннан кейін денесін кремациялауға қатысты өз еркін тірі кезінде eGov арқылы ресми түрде тіркей алады. Жаңа қызмет тегін көрсетіледі, ал өтінішті қарау мерзімі 15 минуттан аспайды. Электронды үкімет порталының мәліметінше, қызметті 21 жастан асқан азаматтар пайдалана алады.

Кремацияға келісімді қалай рәсімдеуге болады?

eGov порталында «Кремация жасауға қатысты өмірлік ерік білдіруді тіркеу» қызметі іске қосылды. Ол үшін азамат порталға кіріп, электронды өтінішті толтырып, оны ЭЦҚ немесе SMS-пароль арқылы растауы керек. Қызмет тегін және 15 минут ішінде көрсетіледі. 

Қызметтің нәтижесі екі түрлі болуы мүмкін: азаматтың кремацияға қатысты ерік білдіруін тіркеу немесе бұрын берілген келісімді қайтарып алу. Яғни, адам кейін шешімін өзгерте алады.

Туыстары марқұмның шешімін өзгерте ала ма?

Ulysmedia.kz порталының жазуынша, бұл жерде адамның көзі тірісінде білдірген еркі маңызды. Алматыдағы крематорий жұмысын ұйымдастырушылардың түсіндіруінше, жеке өтініш пен келісімсіз кремация жүргізілмейді. 

Сондықтан, eGov-та ерік білдіруді алдын ала тіркеудің негізгі мәні – адамның өз таңдауын ресми түрде бекітуінде. Ал тіркелген келісімді адамның өзі кейін қайтарып ала алады.

Кремациядан кейін күл арнайы урнаға салынады. Туыстары оны алып кетіп, жерлей алады немесе крематорийде уақытша сақтай алады. Алматыдағы крематорий өкілдерінің айтуынша, урнаны нысанда бір жылға дейін сақтауға мүмкіндік бар. 

Қазақстанда кремация қанша тұрады?

Tengrinews.kz мәліметінше, Қазақстандағы алғашқы крематорий Алматыда 2026 жылғы 30 сәуірде ашылды. Кремацияның белгіленген құны – 240 мың теңге. 

Алайда 240 мың теңге барлық жерлеу шығынын қамтымайды. Мысалы, кейбір қосымша қызметтер, урна немесе басқа да рәсімдер бөлек төленуі мүмкін. Кремацияның өз құны 240 мың теңге, ал мәйітті тасымалдау, сақтау және дайындау сияқты қосымша қызметтер бөлек есептеледі.

Алматыда қанша адам кремацияланды?

Zakon.kz хабарлауынша, Қазақстандағы алғашқы крематорийде алғашқы кремация 2026 жылғы 10 маусымда жасалған. Екіншісі 19 маусымда өткізілген. Екі жағдайда да Астанада тіркелген әйелдердің денесі кремацияланған. Сол кездегі мәлімет бойынша, крематорий іске қосылғаннан бері қызметке қатысты 30-дан астам өтініш түскен.

Кейінгі мәліметтерде крематорийде алты кремация жасалғаны хабарланды. Сондықтан қазіргі статистиканы нақтылау кезінде деректің жарияланған күнін көрсету маңызды, өйткені көрсеткіш уақыт өте өзгеруі мүмкін.

Қай елдерде кремацияға рұқсат етіледі?

Кремация әлемнің көптеген елінде заңды түрде жүзеге асырылады. Мысалы, Сингапурдың ресми заңнама базасы Singapore Statutes Online порталында  жазылғандай, елде крематорийлердің жұмысы арнайы заңнамамен реттелген: рұқсат алу, кремацияны тіркеу, күлді сақтау және басқа да талаптар белгіленген.

Dubai Legislation порталының жазуынша, БАӘ-де де кремацияға толық тыйым салынбаған. Алайда ол негізінен мұсылман емес адамдарға қатысты рұқсат етіледі және арнайы рұқсат қажет. БАӘ-нің ресми заңнамасында жерлеу және кремация рәсімдері реттелген. Дубайдың ресми ережелерінде мұсылман емес қайтыс болған адамдарға кремацияға рұқсат беру тәртібі де көрсетілген. Сондықтан «мұсылман елдерінің барлығында кремацияға заңмен тыйым салынған» деп айтуға келмейді. Кей мемлекеттерде ол діни себептермен шектелгенімен, заңнама елге қарай өзгереді.

Қай елде кремацияға тыйым салынған?

Кабар агенттігінің мәліметінше, 2026 жылғы 4 тамызда Қырғызстан президенті Садыр Жапаров кремацияға тыйым салатын заңға қол қойды. Өзгерістерге сәйкес, қайтыс болған адамдардың денесін крематорийде өртеуге болмайды. Крематорийлер медициналық қызмет нәтижесінде пайда болған адам ағзалары мен тіндерін санитарлық термиялық жою үшін ғана пайдаланылуы мүмкін. 

Яғни, Қырғызстанда бұрын кремацияға мүмкіндік беретін нормалар болғанымен, 2026 жылы заңнама өзгеріп, адам денесін кремациялауға тікелей тыйым салынды. 

Қазақстан үшін бұл нені білдіреді?

eGov-тағы жаңа қызметтің пайда болуы Қазақстанда адамның қайтыс болғаннан кейінгі жерлеу тәсілін өзі таңдауы үшін құқықтық мүмкіндік кеңейгенін көрсетеді. Бұған дейін кремация негізінен Алматыдағы жаңа крематорийдің іске қосылуымен талқыланса, енді азамат өз таңдауын тірі кезінде мемлекеттік жүйеде тіркей алады. 

Алматыдағы алғашқы крематорийдің алғашқы айларындағы статистика әзірге кремацияның жаппай сұранысқа ие болғанын көрсетпейді: маусым айындағы мәлімет бойынша екі кремация жасалып, қызметке қатысты 30-дан астам өтініш түскен. 

Қазақстанда кремация енді заңдық және инфрақұрылымдық тұрғыдан қолжетімді баламаға айналып келеді. eGov-тағы жаңа қызметтің басты ерекшелігі – адамға өз еркін алдын ала тіркеуге және қажет болса, кейін оны қайтарып алуға мүмкіндік беруі. Ал кремацияның қоғамда қаншалықты кең таралатыны оның бағасына ғана емес, діни көзқарасқа, мәдени дәстүрге, инфрақұрылымға және азаматтардың жеке таңдауына байланысты болады.