Тамара Эйдельман ұсынған 10 кітап
Рая Мінап Тамара Эйдельман – ресейлік тарихшы, педагог, жазушы және ағартушы. Ол тарих пен әдебиетті көпшілікке түсінікті тілде насихаттайтын дәрістерімен, сондай-ақ оқуға кеңес беретін кітап топтамаларымен танымал. Бұл жолы Эйдельман соңғы уақытта өзіне ерекше әсер қалдырған, ойландырған әрі автормен іштей пікірталасқа түсуге мәжбүр еткен шығармаларды оқырмандарына ұсынды.
Алайда бұл тізімге ол бір кітапты әдейі қоспаған. Ол – Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық жалғыздық» романы. Эйдельман бұл шығармаға жеке тоқталғысы келетінін айтады. Оның сөзінше, ол романды алғаш рет мектепте оқып, кейін бірнеше мәрте қайта оралған. Тіпті испан тілін үйренуге де осы кітап себеп болған. Бүгінде ол романнан бұрын байқамаған жаңа мағыналарды тауып жүргенін айтып, шығарманың әлі де ашылмаған қырлары көп екеніне сенімді екенін жеткізеді. Тарихшы оқырмандарын осы романды бірге талқылауға шақырып, оны джунглиге, археологиялық қазбаларға және бұрыннан таныс әлемді жаңаша тануға бастайтын ерекше шығарма деп сипаттайды.
Дмитрий Петров – «Ата-аналар күні»
Эйдельманның пікірінше, бұл кітап – баласынан айырылған әкенің қайғысы туралы ғана емес. Шығармада ұлдың артында қалған мұрасы, анархизм идеялары және адам өмірінің мәні жайлы терең ойлар айтылады. Сонымен бірге оқырман Израильдің көшелерін, Грузияның таулары мен теңізін, Парижді, Афинаны, Римді және Киевті аралағандай әсер алады.
Борис Акунин – «Алтын-Толобас»
Бұл шығарманы Эйдельман тарихи романнан гөрі интеллектуалды детектив деп бағалайды. Оның айтуынша, кітап билікпен қарым-қатынас, зиялы қауымның оған бейімделуге тырысуы, қысымға қарамастан адал қалудың қиындығы мен адам төзімділігі туралы сыр шертеді. Автордың көптеген ойлары бүгінгі қоғаммен де үндесіп жатқандай әсер қалдырады.
Настя Рогатко – «Өзіңмен бірге алып жүр»
Эйдельман бұл кітапты өмірбаян немесе Беларусь оппозициясының тарихы деп атауға келмейтінін айтады. Ол он екі қысқа тараудан тұрады және әрқайсысы автор үшін маңызды болған жеке оқиғаларды баяндайды. Әңгімелердің арасында күлкілі де, мұңды да, таңғалдыратын сәттер де бар. Ал шынайылық пен қиялдың, әсіресе иронияның үйлесуі шығарманы ерекше әсерлі етеді.
Дмитрий Марьясис – «Ашық финалды хроника: Палестина–Израиль текетіресінің тарихы»
Бұл кітапты оқу оңай емес. Дегенмен Эйдельман оны өте қызықты еңбек деп есептейді. Оның айтуынша, автор Палестина мен Израиль арасындағы ұзаққа созылған қақтығысқа екі тараптың да көзқарасын көрсетуге тырысқан. Қазіргі кезде мұндай бейтарап ұстаным сирек кездеседі.
Престон Николс, Питер Мун – «Монток жобасы»
Бұл кітаптар сериясында құпия зертханалар, жасырын тәжірибелер, жер астындағы кешендер, жоғалып кеткен адамдар, уақыт туннельдері мен гиперкеңістік туралы түрлі конспирологиялық теориялар баяндалады. Эйдельман мұны қиял мен құпияға толы ерекше әлем ретінде сипаттайды.
Асако Юзуки – «Сары май»
Эйдельман бұл романды адам жанының өзгеруі туралы шығарма деп бағалайды. Басты кейіпкер мен оның құрбысының өміріндегі өзгерістер, жаңа адамдармен танысуы және тағам мәдениеті арқылы өзін қайта тануы еркіндікке жетудің әрі жан жарасын емдеудің символына айналады. Ал романның соңындағы ортақ дастарқан басындағы көрініс кейіпкерлердің рухани тазаруын білдіреді.
Джейк Таппер мен Алекс Томпсон – «Бастапқы күнә» («Original Sin»)
Эйдельман бұл кітапты өзін қатты толқытқан еңбектердің бірі деп атайды. Ақ үйді ұзақ жылдар бойы зерттеп жүрген екі журналист АҚШ президенті Джо Байденнің жасының ұлғаюы мен денсаулығының әлсіреуін оның жақындары мен көмекшілерінің қалай жасыруға тырысқанын жан-жақты баяндайды.
Азар Нафиси – «Тегеранда Лолитаны оқу»
Эйдельман бұл кітапты Азар Нафисидің тағдырымен таныстырады. Жазушы Иранда шах билігі тұсында дүниеге келіп, кейін революцияны, исламшыл биліктің орнауын өз көзімен көрген. Оның өмірі елдегі тарихи өзгерістермен тығыз байланысты болған.
Азар Нафиси – «Үнсіз қалған жайттарым»
Бұл кітапта жазушы өз өмірінің ең ауыр кезеңдерін баяндайды. Ол Ирандағы саяси өзгерістерді, туыстарының қуғын-сүргінге ұшырауын, хиджаб киюге мәжбүр болғанын және университетте әдебиеттен сабақ беруді қалай жалғастырғанын әңгімелейді. Кейін ресми түрде сабақ беру мүмкін болмай қалған кезде студент қыздарды өз үйінде жасырын оқытқан. Қазір Азар Нафиси Принстон университетінде дәріс оқиды, бірақ шығармаларында туған еліне қайта-қайта оралып отырады.
Эйдельманның бұл кітаптар топтамасы тарихи зерттеулерден бастап көркем әдебиетке, мемуарлар мен публицистикаға дейінгі түрлі жанрларды қамтиды. Оның пікірінше, бұл шығармалардың әрқайсысы оқырманды ойландырып қана қоймай, әлемге басқа қырынан қарауға мүмкіндік береді.
