Қызды күте алмаған күң етеді: әйелдердің маңыздылығы туралы қазақ мақал-мәтелдері

Ғасырлар бойы әйелдер отбасы әл-ауқатының негізі, болашақ ұрпақтың тәрбиешісі және рухани құндылықтарды жеткізуші ретінде қабылданды. Youth.kz мақал-мәтелдерде сақталған халық даналығы дәстүрлі қазақ қоғамындағы әйелдер рөлінің маңыздылығын және бұл ойлардың бүгінгі күнге дейін өзекті болып қала беретінін көрсетеді. 

Қыз бала – ұлттың болашағы

Қазақ халқы қыз баланың тәрбиесіне ерекше мән берген. «Қыз өссе – елдің көркі, гүл өссе – жердің көркі» деген мақал қыздың бүкіл қоғамның сәні мен көркі екенін білдіреді. Ал «Қыздың жолы жіңішке» деген нақыл қыз баланың әдебі мен тәрбиесіне жауапкершілікпен қарауды меңзейді.

Халық арасында кең тараған «Жібекті түте алмаған жүн етеді, қызды күте алмаған күң етеді» деген мақал да осы ойды толықтырады. Бұл сөз қыз баланы дұрыс тәрбиелемеу оның болашағына кері әсер ететінін, ал жақсы тәрбие оның тұлға болып қалыптасуының негізі екенін көрсетеді.

Халқымыз «Қыз тәрбиесі – ұлт тәрбиесі» деп бекер айтпаған. Себебі бүгінгі қыз – ертеңгі ана, яғни ол ұрпақ тәрбиесінің негізін қалаушы тұлға. Осыған орай қыз тәрбиесі арқылы ұлттың болашағы қалыптасады.

Әйел – отбасының ұйытқысы

Қазақ дүниетанымында әйел отбасының берекесі мен бірлігінің кепілі саналған. Мұны «Ана үйдің берекесі» деген мақалдан анық көруге болады. Отбасындағы жылулық пен татулық көбіне әйелдің даналығы мен сабырлылығына байланысты.

Сондай-ақ, «Үйді қырық еркек толтыра алмайды, бір әйел толтырады» деген мақал әйелдің шаңырақтағы ерекше орнын көрсетеді. Әйел үйге жайлылық, мейірім мен береке әкелетін тұлға ретінде бағаланған.

Әйелдің даналығы мен күші

Қазақ халқы әйелдің ақыл-парасаты мен ықпалын да жоғары бағалаған. «Жақсы әйел жаман еркекті хан қылады» деген мақал әйелдің ер азаматтың өміріндегі маңызын білдіреді. Ақылды, парасатты әйел ерінің тірегіне айналып, оның жетістігіне жол ашады.

Осы ойды «Ерді ер ететін де – әйел, жер ететін де – әйел» деген мақал да толықтыра түседі. Бұл сөз әйелдің отбасы мен қоғамдағы ықпалының қаншалықты зор екенін аңғартуда.

Ана – өмірдің бастауы

Қазақ мәдениетінде ананың орны ерекше. «Әйел бір қолымен бесікті, бір қолымен әлемді тербетеді» деген нақыл ана тәрбиесінің қоғам тағдырын айқындайтынын білдіреді. Өйткені әрбір азамат ең алдымен ана тәрбиесін алады.

Ал «Анаңды Меккеге үш арқалап апарсаң да, ақ сүтін өтей алмайсың» деген мақал ана еңбегінің өлшеусіздігін көрсетеді. Ана баласы үшін бар өмірін арнайды, сондықтан оның алдындағы қарызды толық өтеу мүмкін емес.

Бұл ойды «Ана көрген тон пішер, әке көрген оқ жонар» деген мақал да қуаттайды. Анадан алған тәрбие мен өнеге баланың бүкіл өміріне әсер етеді.

Қорытындылай келе

Қазақ халқы әйелді отбасының ұйытқысы, ұлттың тәрбиешісі және қоғамның тірегі ретінде таныған. Халық даналығы сақталған мақал-мәтелдер әйелдің бүкіл қоғамның дамуына ықпал ететін ерекше тұлға екенін көрсетуде. Әйелге құрмет көрсету – ұлттық құндылықтарды сақтаудың маңызды шарты.