2026 жылы қай мамандықтарға грантқа түсу оңайырақ болды?

Қазақстанда 2026-2027 оқу жылына бакалавриат бойынша 75 371 мемлекеттік білім беру гранты бөлінді. Грант конкурсына 127 041 өтініш түскен. Ең көп грант инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларына, педагогикалық ғылымдарға және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар бағыттарына берілді. Дегенмен, грант санының көп болуы белгілі бір мамандыққа түсу оңай дегенді білдірмейді. Ол үшін бөлінген орын санын талапкерлердің сұранысымен салыстыру қажет.

2026 жылы қанша грант бөлінді?

Ғылым және жоғары білім министрлігі хабарлауынша, 2026-2027 оқу жылында бакалавриатқа 75 371 мемлекеттік грант бөлінген. Конкурсқа 127 041 өтініш қабылданған. Ал 2025-2026 оқу жылында 77 мыңнан астам грант бөлініп, конкурсқа 112 873 өтініш түскен.

Осылайша, 2026 жылы өтініш саны бір жылда 14 168-ге, яғни шамамен 12,5 пайызға артқан. Ал гранттардың жалпы саны азайған. Бұл талапкерлер арасындағы бәсекенің күшеюі мүмкін екенін көрсетеді. 

Қай бағыттарға көп грант бөлінеді?

Ғылым және жоғары білім министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы ең көп грант инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларына берілген. Бұл бағытқа 16 674 орын қарастырылған. Педагогикалық ғылымдарға 12 228, ал ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласына 10 387 грант бөлінген.

Жаратылыстану ғылымдары, математика және статистика бағыттарына 9 188 грант берілген. Ауыл шаруашылығы және биоресурстар саласына 2 515, қызмет көрсету бағытына 2 170 грант қарастырылған.

Өнер және гуманитарлық ғылымдарға 1 915, әлеуметтік ғылымдар, журналистика және ақпарат бағытына 1 485 грант бөлінген. Бизнес, басқару және құқық саласына 1 423, ветеринарияға 1 175 грант қарастырылған.

Денсаулық сақтау саласына да 2 700 грант бөлінген. Бұл бағыт бойынша мәліметті Ұлттық тестілеу орталығының сайтынан тексеруге болады. 

Қай мамандыққа грантқа түсу оңайырақ?

Грант санына қарап, қай мамандыққа түсу оңай екенін бірден анықтау мүмкін емес. Мәселен, инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларына 16 674 грант бөлінген. Бұл –  аталған бағыттардың ішіндегі ең жоғары көрсеткіш. Ал IT саласына 10 387 грант қарастырылған. Бірақ бұл екі бағытқа өтініш берген талапкерлердің саны әртүрлі болуы мүмкін.

Мысалы, 5 мың грантқа 10 мың адам өтініш берсе, бір орынға екі талапкерден келеді. Ал 1 мың грантқа 5 мың адам өтініш берген жағдайда бір орынға бес адам таласады. Сондықтан, грант саны көп бағытта да конкурс жоғары болуы ықтимал.

Нақты конкурс деңгейін анықтау үшін әр білім беру бағдарламалары тобына қанша өтініш түскенін және сол топқа қанша грант бөлінгенін салыстыру қажет. 2026 жылғы барлық бағдарлама бойынша өтініштердің толық бөлінісі ашық деректерден расталмайынша, қай мамандықта конкурс төмен болғанын нақты айту қиын. Грант конкурсының нәтижелері мен білім беру бағдарламалары топтары туралы мәліметті Ұлттық тестілеу орталығының сайтынан қарауға болады.

2025 жылмен салыстырғанда не өзгерді?

2025 жылмен салыстырғанда кейбір бағыттар бойынша грант саны азайған, ал кейбірінде өскен.

Мәселен, инженерлік, өңдеу және құрылыс салаларындағы грант саны 2025 жылғы 18 846 орыннан 2026 жылы 16 674 орынға дейін қысқарған. Яғни, 2 172 орынға азайған.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар бағытына бөлінген гранттар саны 11 615-тен 10 387-ге төмендеген. Бұл –  1 228 орынға аз. Педагогикалық ғылымдар саласында грант саны 13 226-дан 12 228-ге дейін қысқарған.

Ал ауыл шаруашылығы және биоресурстар саласында керісінше өсім байқалады. Бұл бағыттағы гранттар саны 2 379-дан 2 515-ке артқан. Қызмет көрсету саласында 2 200-ден 2 170-ке дейін азайған. Жаратылыстану ғылымдары, математика және статистика бағытында грант саны 9 188 деңгейінде қалған.

Бұл көрсеткіштерді салыстыру үшін 2025 жылғы министрлік деректерін және 2026 жылғы ресми ақпаратты пайдалануға болады.

Алайда, грант санының азаюы белгілі бір мамандыққа түсу міндетті түрде қиындады деген сөз емес. Талапкерлердің таңдауы, олардың ҰБТ балдары және нақты білім беру бағдарламаларына сұраныс та конкурсқа әсер етеді.

Қазақстанда болашақта қандай мамандықтар сұранысқа ие болады?

Қазақстанның 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» стратегиясында цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамытуға басымдық берілген. Бұл IT, деректерді талдау, қаржы және бизнес салаларында математикалық білімнің маңызы артуы мүмкін екенін көрсетеді.

Сонымен қатар, еңбек нарығын дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған  тұжырымдамасында өнеркәсіп, энергетика, құрылыс, көлік, ауыл шаруашылығы және IT салаларында жұмыс орындарын көбейту көзделген. 
Биология да өз маңызын жоғалтпайды. Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2029 жылға дейінгі тұжырымдамасында медициналық ғылым, жоғары технологиялық медицина және фармацевтикаға көңіл бөлінген. Сондықтан медицина мен биотехнологияға қызығатын оқушылар үшін биология мен химия маңызды болып қалады.

Талапкерлер нені ескеруі керек?

Мамандық таңдағанда грант санына ғана сүйену дұрыс емес. Талапкер алдымен ҰБТ-дағы бейіндік пәндерінің таңдаған бағдарламасына сәйкес келетінін тексеруі керек. Одан кейін әр білім беру бағдарламасына бөлінген орын санын, конкурс нәтижелерін және өткен жылғы грант иегерлерінің балдарын салыстырған жөн.

Бір үлкен бағыттың ішіндегі мамандықтардың өзінде конкурс деңгейі әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан «инженерлік мамандықтарға грант көп» немесе «IT саласына орын жеткілікті» деген жалпы ақпарат нақты талапкердің грантқа түсу мүмкіндігін толық көрсетпейді.

Айта кетейік, бұған дейін Қазақстан студенттеріне қандай гранттар мен шәкіртақылар қолжетімді екенін жазған едік.