Мұқағали Мақатаев – қазақ поэзиясының мұзбалағы

Тарихта өз заманында қоғамнан лайықты бағасын ала  алмаған тұлғалар аз емес. Мысалы, Рихард Вагнерді замандастары ортанқол композитор деп санайтын. Ван Гог көзі тірісінде бір ғана туындысын сатып үлгерді. Ал Джейн Остин қайтыс болғаннан кейін ғана танымал болды. Бұл аңыз адамдар қатарына атақты қазақ ақыны Мұқағали Мақатаевты қосуға болады.

Өмір жолы

Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев – қазақтың көрнекті ақыны, аудармашы, лирик. Құжаттарға сәйкес, ол 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысы, Райымбек ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген.

Ақынның балалық шағы Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарымен тұспа-тұс келіп, ол өмірдің қиындығын ерте сезінді. Інісі мен қарындасы ауру салдарынан ерте қайтыс болды. Ал 1941 жылы майданға кеткен әкесі Калининград шайқасында қаза болды.

Соғыс аяқталған соң, ол қазіргі Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ (бұрынғы Киров) университеті, Шет тілдер институты және Мәскеудегі М.Горький атындағы әлем әдебиеті институтында білім алған.

1948-1962 жылдар аралығында Мақатаев ауылдық кеңес хатшысы, орыс тілі мұғалімі, радио дикторы болып жұмыс істеді.

1962 жылы Алматы қаласының шығармашылық ортасымен араласа бастайды. Осы кезден бастап, ол Кеңес Одағындағы түрлі газеттер мен журналдарда қызмет атқарды.

Әдеби мұрасы және әлемі 

Ақын көзі тірісінде «Ильич», «Армысыңдар, достар», «Қарлығашым келдің бе?», «Мавр», «Аққулар ұйықтағанда», «Шуағым менің» атты өлең жинақтарын жариялап үлгерді.

Сонымен қатар, ол Уильям Шекспир сонеттерін, Данте Алигьери «Құдіретті комедиясын» қазақ тіліне аударған.

Әдеби ортадағы Мақатаевтың атақты әріптестерінің ақынның шығармашылығы туралы пікірлері. Мысалы, Әбіш Кекілбаев сөзінше, «оның өлеңдері күйзеліс пен шабыттан, шын сағыныштан туған».

Ал Мұқаметжан Қаратаев: «алғашқы қадамында-ақ оның аяқ алысынан айрықша талант иесі екенін аңғаруға болатын еді», - деп айтқан екен. 

Қанатты сөздері

«Өмір дегенің – бір күндік сәуле екен ғой».

«Тағдырыма несіне өкпелейін,

Мойын бұрмай келіп ем көпке дейін».

«Адамдардың жаман екенін, жақсы екенін ажыратушы мен емеспін, өйткені өзім де солардың бірімін».

«Бәрі өтеді: дәуірлер, замандар да.

Менің жаным ашиды мына өмірді,

Өтпейтіндей көретін адамдарға!».

«Мәңгі сені жазбаған сүрінуге,

Қайта тұрып, қақың бар жүгіруге».

Қорытынды

Мұқағали Мақатаев - қазақ поэзиясының жүрегі, жаны. Оның жырларында терең мұн мен өмір ақиқаты жатыр. Әнуар Әлімжанов айтқандай, «ол өмірдің мағынасын жеткізе алатын сөздерді іздеді». Көп ойланбай-ақ ол бұл сөздерді тапты десек те болады. Себебі, оның өлең жолдары мейірімділікке, адамға деген сүйіспеншілікке толы. Мұқағали есімінің халық жадында мәңгі қалуына әсер еткен де осы.